Page 140 - Demo

138Rilindja italiane Rilindja italiane %u00ebsht%u00eb nj%u00eb nga periudhat m%u00eb t%u00eb r%u00ebnd%u00ebsishme artistike n%u00eb t%u00eb gjith%u00eb historin%u00eb e artit bot%u00ebror. Gjat%u00eb k%u00ebsaj kohe n%u00eb Itali, t%u00eb gjitha l%u00ebvizjet kulturore mb%u00ebshteten mbi zhvillimet e reja politike, sociale e ekonomike. Ajo zhvillohet mes shek. XIV-XVII ose th%u00ebn%u00eb ndryshe, nis me Xhoton (rreth 1300) dhe mbyllet me vdekjen e Uilliam Shekspirit (1616). Qendra e par%u00eb ishte Firence, ku n%u00eb m%u00eb pak se dhjet%u00eb vjet qendrat e prodhimit artistik u p%u00ebrhap%u00ebn n%u00eb t%u00eb gjith%u00eb Italin%u00eb. Rilindja e par%u00eb u quajt edhe epok%u00eb e humanizmit, si tregues i vullnetit te njeriut p%u00ebr t%u00eb njohur vlerat dhe kapacitetin e tij.Periudha e par%u00eb e Rilindjes italiane Gadishulli italik n%u00eb fillimin e shekullit XV ishte i ndar%u00eb n%u00eb shum%u00eb qytet-shtete, mes t%u00eb cil%u00ebve Firence shquhej si mbrojt%u00ebsja m%u00eb e madhe e liris%u00eb kundra tiranive. N%u00eb fakt n%u00eb Firencen e viteve 1400 qytetar%u00ebt ndiheshin si t%u00eb jetonin n%u00eb Athin%u00ebn e Perikliut. Shkrimtar%u00ebt, skulptor%u00ebt, piktor%u00ebt e arkitekt%u00ebt e ndjenin veten si artist%u00eb q%u00eb po sh%u00ebnonin koh%u00ebn me veprat e tyre. Vet%u00eb familja Medi%u00e7i (Medici), sunduese e Firences, ishte financuesja kryesore e jet%u00ebs artistike n%u00eb qytet, dhe e nj%u00eb s%u00ebr%u00eb nd%u00ebrtesash publike dhe katedralesh. Ajo, tregoi kujdes t%u00eb ve%u00e7ant%u00eb, sidomos n%u00eb p%u00ebrkrahjen e talenteve t%u00eb reja. Artist%u00ebt e qytetit, t%u00eb elektrizuar nga zbulimet e reja mbi bot%u00ebn klasike helene e romake, mb%u00ebshtet%u00ebn n%u00eb to k%u00ebrkimin e tyre artistik sipas nj%u00eb k%u00ebndv%u00ebshtrimi t%u00eb ri, t%u00eb quajtur humaniz%u00ebm. Periudha e par%u00eb zgjati gjat%u00eb gjith%u00eb shekullit XIV dhe fillimit t%u00eb shekullit XV dhe njohu zhvillime t%u00eb r%u00ebnd%u00ebsishme n%u00eb t%u00eb gjitha zhanret artistike. N%u00eb k%u00ebt%u00eb koh%u00eb u dallua Xhoto, i cili ishte dhe pionieri i par%u00eb i piktur%u00ebs s%u00eb Rilindjes.Fig. 1. Sandro Boti%u00e7eli, %u201cLindja e Venusit%u201d, 1485, detajFig. 4. Firence, qyteti ku nisi Rilindja evropiane Fig. 3. Lorenco de Medi%u00e7i, skulptur%u00eb, e realizuar nga Verrokio ARTI I RILINDJES17